روزنامه‌ی بی‌بی، اشاره‌ای به تلاش نتانیاهو برای سیطره بر رسانه و روزنامه

ماجرای «بی‌بی‌تون» در بخشی از کتاب «پایان اسرائیل، فروپاشی از درون»:

انتخابات زودهنگام که ریگف را به وزارت فرهنگ رساند به دلایل متعددی برگزار شد: تلاش نتانیاهو درجهت تصویب «قانون دولت»؛ پیامدهای جنگ غزه؛ شکنندگی ائتلافش. اما دلیل دیگری نیز وجود داشت که تا‌کنون بدان اشاره‌ای نشده است: لایحه موسوم به «لایحه اسرائیل هایوم».

نخست‌وزیر مزیت منحصربفردی نسبت به رقبای اسرائیلی خود یا در واقع رهبران منتخب داشت. روزنامه معروفی از او حمایت می‌کرد. نخستین دوره نخست‌وزیر نتانیاهو سه سال به طول انجامید و رسانه‌ها را عامل شکست در انتخابات 1999 می‌دانست و به مشاورانش می‌گفت، «به این دلیل شکست خوردم که روزنامه‌ای نداشتم هیچ روزنامه‌ای از من حمایت نمی‌کرد». او در سال 2007 و پیش از آنکه بار دیگر به قدرت برسد این مشکل را با کمک دوست و متحد خود، شلدون ادلسون (کازینودار معروف آمریکایی و بنیان‌گذار روزنامه هایوم) برطرف کرد. ادلسون بعدها امپراتوری رسانه خود را در سال 2015 با خرید روزنامه ماکور ریشون^[1]– روزنامه‌ای محافظه‌کار که امروزه به‌صورت هفتگی منتشر می‌شود- توسعه داد.

روزنامه هایوم اسرائیل امروزه پرخواننده‌ترین روزنامه کشور با تیراژ هفتگی بالای 350000، محسوب می‌شود. این روزنامه تیراژ بالای خود را بیشتر مدیون رایگان بودن آن است. می‌توانید این روزنامه را از مغازه محله‌تان یا از یک کافی‌شاپ تهیه کنید. اگر این کار را نکنید، شاید فروشنده‌ای در یک مرکز خرید، روزنامه را برایتان بیاورد یا حتی فردی آن را از پنجره اتومبیل‌تان درحالیکه در ترافیک تل‌آویو هستید، به داخل بیاندازد. ادلسون این روزنامه یک روزنامه مصلح نامید که تلاش می‌کند سوگیری موجود در رسانه‌های اسرائیل را بهبود بخشد. فردی پرنفوذ و قدرتمند طی یک مصاحبه‌ای با روزنامه ماکائو دیلی تایمز^[2] در سال 2015، بیان کرد، «این روزنامه ]کذایی[ به‌لحاظ سیاسی چپ‌گرا بود و همین امر باعث گمراهی مردم می‌شد». (مردم اسرائیل تعجب می‌کنند که او این مطالب را از کجا می‌داند: ادلسون هرگز در اسرائیل زندگی نکرده است و به زبان عبری نیز صحبت نمی‌کند. البته همسرش اسرائیلی است).

اورن پرسیکو^[3]، گزارشگر مجله «چشم هفتم»^[4]، که توسط موسسه دموکراسی اسرائیل تأسیس شده است (امروزه مستقل است)، اینگونه بیان می‌کند: «شاید سخنان او را باور کنید. شاید باور نکنید. اما او ماموریتی داشت و او این مأموریت را به نیابت از دوست نزدیک خود، نخست‌وزیر، انجام داد».

این یک مأموریت پرهزینه بود و درحال حاضر نیز اینگونه است. روزنامه اسرائیل هایوم بودجه خود را افشا نمی‌کند، اما شریک تجاری سابق این روزنامه در سال 2011 فاش کرد که ]اسرائیل هایوم[ هر ماه 3 میلیون دلار ضرر می‌کند. کمک‌های مالی سخاوتمندانه ادلسون علاوه بر اینکه پیامدهای مثبتی برای نخست‌وزیر به همراه دارد، باعث می‌شود تا این روزنامه رقبای خود، به‌خصوص روزنامه یدیوت آهارونوت (که زمانی پرخواننده‌ترین روزنامه کشور محسوب می‌شد) را به زانو درآورد (بنابراین فضای تبلیغاتی سودآور آن را نیز مختل می‌کند). به دلیل آنکه روزنامه اسرائیل هایوم مشمول هیچ‌گونه نیروی بازاری نیست، می‌تواند تبلیغات کم هزینه ارائه دهد و درآمدها را در سراسر این صنعت کاهش دهد. گزارش سال 2014 مجله چشم هفتم نشان می‌داد که یک تبلیغات تمام صفحه در روزنامه اسرائیل هایوم را می‌توان به قیمت یک سوم قیمت همان تبلیغات در روزنامه یدیوت خریداری کرد: 25000 شکل (تقریباً 6400 دلار) در مقایسه با تقریباً 80000 شکل.

این روزنامه ]اسرائیل هایوم[ کاملاً راست‌گرا است، اما به‌همان اندازه جزم‌گرا نیست. یکی از ستون نویسان آن یوسی بیلین، سیاستمدار لیبرال نام دارد که به برگزاری مذاکرات اسلو کمک کرد. تنها ایدوئولوژی واقعی روزنامه اسرائیل هایوم، وفاداری به نخست‌وزیر است. بسیاری از اسرائیلی‌ها آن را «بی‌بی‌تون» می‌نامند. بی‌بی‌تون لقب نتانیاهو است و «eiton» واژه عبری به معنی روزنامه است. دیگران صراحت بیشتری داشتند. آویگادور لیبرمن، که در اتحاد جماهیر شوروی بزرگ شده بود، آن را با روزنامه پراوادا^[5]، منادی سیاست‌های حزب کمونیست، مقایسه کرد. آنشلر پفیفر^[6]، همکارم که در مجله اکونومیست^[7] مشغول به کار است،  در سال 2015 گزارش داد که تیترهای این روزنامه اسرائیل هایوم مرتباً مورد تاید دفتر نخست‌وزیر قرار می‌گیرد.

در اواخر سال 2014، کنست شروع به بررسی «قانون پیشبرد و حفاظت از روزنامه‌نگاری مکتوب در اسرائیل» پرداخت. برخلاف عنوان این قانون، هدفش مشخص و کوتاه بود: به موجب این قانون توزیع رایگان روزنامه ممنوع می‌شد. اسرائیل چند روزنامه نیم قطع رایگان، مانند پست^[8]، دارد که غالباً در فروشگاه‌ها و پمب بنزین‌ها بافت می‌شود. اما روزنامه پست فقط پنج روز در هفته منتشر می‌شود- بنابراین، تهیه‌کنندگان لایحه «روزنامه» را به عنوان روزنامه‌ای تعریف کردند که شش بار در هفته منتشر شود. همچنین در تعریف حداقل تعداد صفحات مشخص شده است. نتیجه‌ام لایحه‌ای بود که فقط یک روزنامه را تحت تأثیر قرار می‌داد و بنابراین سریعاً به «لایحه اسرائیل هایوم» تغییر نام پیدا کرد. این لایحه مورد حمایت ایتان کابل^[9]، قانون‌گذاری از حزب مخالف کارگر، بود. نمایندگاه پنج حزب دیگر نیز از آن حمایت کردند که چهار حزب عضو ائتلاف بودند: یش آتید، خانه یهود، هاتنوا^[10] و اسرائیل خانه ما. این قانون یکی از معدود قوانینی بود که از حمایت‌های فراحزبی برخودار شد.

هم روزنامه هایوم و هم دفتر نخست‌وزیر هرگونه تبانی درمورد محتوای اخبار را تکذیب کردند. اما در لحظات کاملاً فاحشی، اسرائیل هایوم مانند روزنامه پراوادا عمل می‌کرد. پیش برگزاری انتخابات، در روز شنبهف نتانیاهو و مخالف اصلی‌اش، ایساک هرزوگ، در کانال 2 «مناظره کوتاهی» انجام دادند. هرزوگ در استودیو حاضر بود، درحالیکه نخست‌وزیر از اقامتگاه خود سخن می‌گفت و تصویرش در صفحه نمایش بسیار بزرگی به نمایش گذاشته شده بود.

روز یکشنبه، اسرائیل هایوم تصویری از مناظره را در صفحه سوم خود منتشر کرد. در تصویر دور گوشی وصل شده به یقه پیراهن هرزوگ دایره قرمز رنگی کشیده شده بود. روزنامه به این نکته اشاره نمود که «هرزوگ تنها مصاحبه‌شونده‌‌ای بود که هدست داشت». اسرائیل هایوم این موضوع را اینگونه تفسیر کرده بود که فردی- شاید یکی از کارکنان کمپین انتخاباتی‌اش، شاید تهیه کنندۀ کانال 2- از پشت صحنه اطلاعاتی را در اختیار او قرار می‌داد. البته، این «هدست» اتهامی گوشی قابل قطع پخش بود که هر مهمان تلویزیونی آن را در گوش خود می‌گذارد. هرزوگ بدون این گوشی نمی‌توانست صحبت‌های نتانیاهو بشنود. نخست‌وزیر خود نیز قطعاً یک گوش داشت. اما هرزوگ به فردی نامصمم و ناآگاه معروف بود. اسرائیل هایوم دو روز قبل از رأی‌گیری توانسته بود که راهی برای خوراندن این مطلب به صدها هزار خواننده پیدا کند.

[1] Makor Rishon

[2] Macau Daily Times

[3] Oren Persico

[4] The Seventh Eye

[5] Pravda

[6] Anshel Pfeffer

[7] Economist

[8] Post

[9] Eitan Cabel

[10] HaTnuah